دین و اندیشه

مناسبات دو سويه امام رضا (ع) و جريان هاي زيديه

نویسنده: یحیی میرحسینی (1). 1. مقدمه. از گزارش های تاریخی و روایی برمی آید که در زمان حیات علی بن موسی رضا علیه السلام و حتی پیش از آن، فرقه ی زیدیه به یکی از مذاهب پرنفوذ شیعی درآمده بود، هر چند بسیاری از مبانی دینی آنها در آن دوران ساخت یافته نبود. به عنوان نمونه هشام بن سالم و صاحب الطاق پس از درگذشت جعفر بن محمد الصادق علیه السلام و در شرایطی که امام بعدی را نمی شناختند، مذاهب موجود برای گرایش به آنها را مرجئه، قدریه،‌ معتزله، خوارج و زیدیه برشمردند (کلینی، 1365 ش، ج 1، ص 351؛ مفید، 1413 ق، ج 2، ص 221) که امام کاظم علیه السلام هیچ کدام از

امام رضا ع

ادامه مطلب ...
امام رضا (ع) و پديده استناد و ارجاع

نویسنده: احمد پاکتچی. مقدمه. در دانش امروزی، پدیده ی استناد و ارجاع، امری کاملاً شناخته شده است؛ این که هر مدعای علمی لازم است مستند سازی شود، و این که در راستای این مستندسازی لازم است به منابع معتبر ارجاع داده شود، یکی از هنجارهای جاری در تحقیقات علمی است. اما نباید از نظر دور داشت که عوامل مختلفی مانند شکاکیت عصر مدرن، رواج صنعت چاپ و تولید جمعی دانش دخیل بوده اند تا این پدیده در حیطه ی علوم معاصر فراگیر گردد. تا آنجا که سخن از قرون متقدم است، پدیده ی ارجاع هرگز با چنین گستره ای مورد توجه قرار نگرفته و دامنه ی توجه به آن بسیار محدود بوده اس

امام رضا ع

ادامه مطلب ...
ارزيابي آثار منتسب به امام رضا (ع)

نویسنده: فرامرز حاج منوچهری. مقدمه. عصر امام رضا علیه السلام از دو جنبه دانشی و سیاسی دارای بیشترین اهمیت تاریخی است. واقعیت این است که در نیمه ی نخست سده ی 2 ق بسیاری از مسیرهای گوناگون در تدوین مبانی مباحث فقهی از سوی عالمان مذاهب مختلف پیموده شده بود و در همان زمان نزد امامیه هم فقه جعفری که بازتاب اندیشه ی فقهی امام محمدباقر علیه السلام و برسازی آن توسط امام جعفر صادق علیه السلام روی نموده بود، در مسیر تدوین نهایی گام برمی داشت. در این عصر همچنین مباحث کلامی از سوی گروه های مختلف فکری به اوج خود رسیده بود و بسیاری از موضوعات دقیقه مورد بر

امام رضا ع

ادامه مطلب ...
گزارشي از آثار دوره‌هاي متأخر پيرامون امام رضا (ع)

نویسنده: فرامرز حاج منوچهری. گوناگونی ابعاد شخصیت امام علی بن موسی الرضا علیه السلام، هشتمین امام شیعیان، و رفعت جایگاه هر کدام از این ساحات، جنبه های متفاوت اما همگونی از شخصیت آن امام همام را برنموده است. در واقع لایه های متفاوتی از علم و دانش، و رفتارهای شخصی و اجتماعی امام را می توان در سطوح مختلف شخصیتی ایشان برشمرد. مباحثی مانند دانش های گوناگون به ویژه توانایی های شگرف ایشان در دانش پزشکی، و مسائل مربوط به ولایت عهدی ایشان، و حضور حضرت در ایران، همچنین مواردی دیگر مانند شهادت ایشان به سمی مهلک، آنچه به زیارتگاه و مرقد مطهر حضرت رضا علی

امام رضا ع

ادامه مطلب ...
امام رضا (ع) و مسائل اصول فقه (2)

نویسنده: احمد پاکتچی. تعارض اخبار و مسأله تقیه. آنچه در بند پیشین در باب مسأله اختلاف الحدیث بیان شد، از حیث مبنای اعتقادی ارتباط نزدیکی با مسأله تقیه دارد؛ می دانیم که آن حضرت نیز همچون پدرانش بارها درباره ی تقیه و ضرورت سخن گفته است (مثلاض ابن بابویه، 1390 ق، ص 371؛ طوسی، 1363 ش، ج 2، ص 221؛‌ همو؛ 1364 ش، ج 5، ص 115). اما آنچه در این بخش از سخن مورد تأکید است، کیفیت ارتباط میان مبنای تقیه و الگوی رفتار با احادیث متعارض است. در سطور پیش، از حدیث احمد بن حسن میثمی یاد شد که در آن بر الگوی تخییر میان دو حدیث متعارض در صورت صحیح بودن هر دو سخن

امام رضا ع

ادامه مطلب ...
امام رضا (ع) و دانش فقه (1)

نویسنده: احمد پاکتچی. آن اندازه که به حیطه ی فقه امامیه مربوط می شود، این باور در میان عموم فقیهان وجود دارد که پس از مدون ساختن مکتب جعفری توسط امام جعفر صادق علیه السلام، نخست فرزند ایشان امام کاظم علیه السلام و سپس نواده ی ایشان امام رضا علیه السلام در راستای تعلیم فقه جعفری حرکت کرده اند و در عمل نیز حجم اصلی احادیث فقهی در منابع امامی را احادیث منقول از امام باقر تا امام رضا علیه السلام تشکیل داده است. این امر به خوبی نشان می دهد که تا چه حد آن حضرت نسبت به حوزه ی مسائل فقهی اهتمام داشته، و این جایگاه تا چه اندازه در فرهنگ شیعه برای آن حض

امام رضا ع

ادامه مطلب ...
امام رضا (ع) و دانش فقه (2)

نویسنده: احمد پاکتچی. ب. فقه امام رضا علیه السلام و مقتضیات اجتماعی. ب-1. طرح مسائل جدید فقهی. در خصوص مسائل مختلف فقهی، به ویژه در باب عبادات انتظار می رود که هم در سنت نبوی بنیادهای لازم تأسیس شده باشد و هم در فقه امامان باقر تا کاظم علیه السلام فروع مربوط به عبادات بسط همه جانبه ای یافته باشد و در عمل نیز چنین است. ولی از سویی برخی مسائل فرهنگی و اجتماعی پیش آمده در عصر امام رضا علیه السلام و از سوی دیگر با توجه به چندی حضور حضرت در ایران، توجه بیشتر به مسائل مربوط به فرهنگ های دیگر - به ویژه فرهنگ ایرانی - زمینه ساز مواجهه با مسائل جدید

امام رضا ع

ادامه مطلب ...
فضيلت ها و رذيلت هاي معرفتي در روايات رضوي

نویسنده: رضا اکبری (1). مقدمه. روایات نبوی و علوی مشتمل بر مفاهیم والایی است که غالباً مورد غفلت واقع می شود. انسان برای حرکت در راه زندگی نیازمند قواعد راهنماست، و دین در بردارنده ی چنین قواعدی است. مهم استخراج این قواعد از متون دینی به ویژه روایات است. برای انجام چنین کاری لازم است نیازهای واقعی انسان از نیازنُماها متمایز شوند تا به تبع آن،‌ بتوان با تأمل در متون دینی پاسخ های مناسب را برای نیازهای واقعی به دست آورد. از آنجا که انسان موجودی زمان مند است که در جامعه ای خاص زیست می کند، شناخت بهتر از انسان و نیز زمانه ای که در آن زیست می کند

ادامه مطلب ...
اخلاق و نظام اخلاقي در مکتب امام رضا (ع)

نویسنده: مهدی سپهری. 1. اخلاق و زهد در آینه رفتار حضرت. 1-1. اخلاق اخوانی و خانوادگی. ابراهیم بن عباس، در توصیف خلق و خوی آن حضرت می گوید هرگز ندیدم حضرت رضا علیه السلام با کلام خود کسی را برنجاند و هرگز ندیدم سخن کسی را ناتمام قطع کند؛ به قدری که مقدور آن حضرت بود، هیچ محتاجی را رد نمی کرد. هرگز مقابل کسی که نشسته بود، پای خود را دراز نکرده، یا تکیه نمی کرد. غلامان خود را هرگز ناسزا نمی گفت و ندیدم که آب دهان به زمین بیاندازد و هرگز ندیدم در موقع خنده قهقهه زند، بلکه خنده ی ایشان تبسم بود. هنگامی که در خلوت بود و سفره اش را می گستراند، غل

اخلاق امام رضا اخلاق امام رضا ع مکتب امام رضا

ادامه مطلب ...
امام رضا (ع) و گفتمان امامت (1)

نویسنده: حسن بشیر (1). مقدمه. در زمینه کشف گفتمان حاکم بر روایات امامان معصوم علیهم السلام، مدتی پیش مقاله ای با عنوان «رویکردهای اجتماعی در گفتمان روایی امام صادق علیه السلام: مقدمه ای بر گفتمان دینی روایی» به قلم نگارنده در کتاب وزین ابعاد شخصیت و زندگی امام صادق علیه السلام به کوشش استاد بزرگوار جناب آقای دکتر احمد پاکتچی تدوین و توسط انتشارات دانشگاه امام صادق علیه السلام در سال 1391 ش منتشر گردید که اصول کلی حاکم بر گفتمان امامان معصوم علیهم السلام را در آن مقاله ترسیم کرده بودم. البته قطعاً این گونه نوشته ها، هم در طی زمان باید تعدیل و ت

امام رضا ع امامت امام رضا

ادامه مطلب ...
امام رضا (ع) و گفتمان امامت (2)

نویسنده: حسن بشیر. نگاهی به روش «پدام». درباره تحلیل گفتمان، روش های گوناگونی تاکنون ارائه شده است. روش ون دایک (1389)، روش فرکلاف (1379) و روش لاکلاو و موفه ( Laclau, and Mouffe, ‎ 1985) از مهم ترین این روش ها هستند. هر یک از این روش ها رویکردی خاص برای خود دارد منتهی نوعی ابهام در شیوه عمل در آنها وجود دارد و به تعبیر دیگر نمی توانند نوعی از عینیت را بازنمایی کنند. روشی که در اینجا برای تحلیل پیشنهاد می شود، روش تحلیل به شیوه پدام PDAM (روش عملیاتی تحلیل گفتمان) می باشد. روش پدام از سه مرحله کلان توصیف، تفسیر و تبیین و پنج سطح تحلیل که عبار

امام رضا ع امامت امام رضا

ادامه مطلب ...
امام رضا (ع) و گفتمان امامت (3)

نویسنده: حسن بشیر. نظریه زیست - قدرت (1) و زیست - سیاست (2). اگرچه نظریه و مفاهیم پیرامون «زیست - قدرت» و «زیست - سیاست» عمدتاً در قرن بیستم ظهور و بروز یافته اند، اما این رویکرد مهم نظری می تواند به دوران گذشته نیز بسط داده شده و با تغییراتی که در جهت گیری آن ایجاد کرد، آن را به یک پارادایم ممتد زمانی تبدیل نمود. در اینجا برای رعایت اختصار و بومی سازی این نظریه برای به کار گرفتن آن در تحلیل موضوع «امامت - ولایت» در تحلیل فرایندی قدرت - حاکمیت اسلام در جامعه اسلامی، لازم است مفهوم سازی ویژه ای صورت گیرد تا بتوان از نظریه مزبور به شکل مناسب بهره

امام رضا ع امامت امام رضا

ادامه مطلب ...
امام رضا (ع) و گفتمان امامت (4)

نویسنده: حسن بشیر. تحلیل گفتمان خطبه امام رضا علیه السلام در مورد امام و امامت. همان گونه که قبلاً نیز مورد اشاره قرار گرفت، هدف اصلی این مقاله کشف گفتمان امام علیه السلام در مورد مباحث مربوط به امام و امامت است. به همین دلیل یکی از بیانات مهم آن حضرت در این زمینه با روش «پدام» مورد تحلیل گفتمانی قرار گرفته است تا نقشه معنایی مورد نظر در این رابطه کشف و مشخص گردد. در آغاز لازم است که خطبه آن حضرت به زبان عربی درج گردد. خطبه مزبور در «باب ما جاء عن الرضا علیه السلام فی وصف الامامة و الامام و ذکر فضل الامام و رتبته» است که در کتاب اصول کافی (کل

امام رضا ع امامت امام رضا

ادامه مطلب ...
امام رضا (ع) و گفتمان امامت (5)

نویسنده: حسن بشیر. تحلیل نهایی خطبه امام رضا علیه السلام در مورد امام و امامت. با توجه به فضاهای پنجگانه در روش پدام برای تحلیل گفتمان و با استفاده از گزاره های به دست آمده از جدول شماره [4] به ویژه ستونهای چهارم و پنجم که منعکس کننده «فضای گفتمانی» و «فضای فراگفتمانی» می باشند، می توان به اختصار دال های مرکزی و فراگفتمانی متن که عمدتاً بر پایه ارتباط «بینامتنی» و «بیناگفتمانی» متکی است و بخش هایی از آن با استناد به قرآن کریم و سایر روایات و احادیث مورد تحلیل قرار گرفته اند، را به دست آورد. جدول شماره [1] و نمودار شماره [1] بیانگر موارد مزبور

امام رضا ع امامت امام رضا

ادامه مطلب ...
اهداف ششگانه مامون از دعوت امام رضا (ع) به خراسان

امام رضا (ع) با چه سیاست ها و تدابیری مامون را ناکام گذاشت؟. هنگامی که موسی بن جعفر پس از سال ها حبس در زندان هارونی مسموم و شهید شد، در قلمرو وسیع سلطنت عباسی، اختناقی کامل حکم فرما بود. در آن فضای گرفته که به گفته یکی از یاران علی بن موسی(ع): «از شمشیر هارون خون می چکید» (الکافی، ج 8، ص 257)، بزرگ ترین هنر امام معصوم و بزرگوار ما آن بود که توانست درخت تشیّع را از گزند توفانِ حادثه به سلامت بدارد و از پراکندگی و دل سردی یارانِ پدر بزرگوار مانع شود. با شیوه تقیّه آمیزِ شگفت آوری جان خود را که محور و روح جمعیت شیعیان بود حفظ کرد و در دوران قدر

دعوت مامون از امام رضا مامون و امام رضا امام رضا مامون

ادامه مطلب ...
شعر امام حسن (ع) كه چشم وصال را بينا كرد

میرزا محمّد شفیع شیرازی متخلص به وصال شیرازی متوفّی سال 1262 هـ. ق در شیراز از بزرگان شعرا و ادبا و عرفای عصر فتحعلی شاه قاجار بود. علاوه بر مراتب علمی، به تمام خطوط هفت گانه (نسخ، نستعلیق، ثلث، رقایم، ریحان، تعلیق، و شکسته) مهارتی به سزا داشته و کتابهای فراوانی نیز با خطوط مختلف نگاشته است. از جمله، اینکه 67 قرآن به خط زیبای خود نوشته است. بر اثر نوشتن زیاد چشمش آب می آورد و به پزشک مراجعه می کند، دکتر می گوید: من چشمت را درمان می کنم، به شرطی که دیگر با او نخوانی و خط ننویسی. پس از معالجه و بهبودی چشم، دوباره شروع به خواندن و نوشتن می کند

شعر امام حسن شعر امام حسن ع امام حسن ع

ادامه مطلب ...
سیر اقبال امت اسلام در عصر نبوى، حسنى، حسینى و رضوى

مهم ترین وظایفى که در برابر معصومین(ع) باید رعایت گردد، (که در مقام عمل، جایگاه جانشینان آنان را نیز در بر مى گیرد) وظایفى است مانند: معرفت، اطاعت، تسلیم، شکر، دوستى با دوستان و دشمنى با دشمنان ، . معرفت رهبران الهى شرط حصول ایمان، اعتقاد و عمل است و این معرفت را مى توان مقدمه اى واجب براى شناخت خداوند و رسول، حکمت خلقت، اساس اسلام و حصول به عبودیت خداوند دانست. اطاعت رسول الله(ص) همان اطاعت خداست و اطاعت امام به اطاعت خداوند متصل است. ولایت تکوینى و تشریعى از مصادیق اطاعت مى باشند. ایمان واقعى با تسلیم تعریف مى شود و عدم تسلیم مساوى با شرک ا

ادامه مطلب ...
امام صادق علیه السلام و خلافت عباسی

نویسندگان:سید مصطفی طباطبایی*. ناصر حق شناس**. منبع: راسخون. چکیده:. پس از آن که عباسیان توانستند با استناد به این که از نسل عباس عموی پیامبر (ص) هستند و به همین دلیل جزء خاندان اهل بیت به شمار می روند، خلافت جهان اسلام را تصاحب کنند، خاندان اهل بیت از نسل حضرت علی (ع) و حضرت زهرا (س) در برابر این اقدام عباسیان موضع گیری کردند. در این بین افرادی که از نسل امام حسن (ع) بودند با اعتقاد بر این که باید علیه حاکم جور قیام کرد و چنانچه توانستند پیروز شوند خلافت اسلامی حق آنان خواهد بود دست به شمشیر بردند، ولی اکثر این قیام ها به شکست انجامید و تنها

امام صادق علیه السلام خلافت امام صادق

ادامه مطلب ...
اهداف ششگانه مامون از دعوت امام رضا (ع) به خراسان

امام رضا (ع) با چه سیاست ها و تدابیری مامون را ناکام گذاشت؟. هنگامی که موسی بن جعفر پس از سال ها حبس در زندان هارونی مسموم و شهید شد، در قلمرو وسیع سلطنت عباسی، اختناقی کامل حکم فرما بود. در آن فضای گرفته که به گفته یکی از یاران علی بن موسی(ع): «از شمشیر هارون خون می چکید» (الکافی، ج 8، ص 257)، بزرگ ترین هنر امام معصوم و بزرگوار ما آن بود که توانست درخت تشیّع را از گزند توفانِ حادثه به سلامت بدارد و از پراکندگی و دل سردی یارانِ پدر بزرگوار مانع شود. با شیوه تقیّه آمیزِ شگفت آوری جان خود را که محور و روح جمعیت شیعیان بود حفظ کرد و در دوران قدر

دعوت مامون از امام رضا مامون و امام رضا امام رضا مامون

ادامه مطلب ...
پیاده روی اربعین، خیزش جهانی مستضعفین

نویسنده : حمیدرضا شاه نظری. نگاهی جامعه شناختی بر بزرگترین اجتماع بشری. پیاده روی میلیونی و با شکوه اربعین شهادت امام حسین(ع)، رویداد مهمی است که همگان را به شگفتی وا داشته است. در روزهای منتهی به اربعین سالار شهیدان میلیون ها انسان، عاشقانه، مخلصانه و بی پروا از تهدیدات تروریستی موجود و با پای پیاده، ده ها و برخی صدها کیلومتر را طی مسیر می کنند تا به سرزمین کربلا برسند. ابعاد کمی و کیفی این رویداد به قدری گسترده است که آن را تبدیل به یک رویداد منحصر به فرد بین المللی کرده است که البته توسط رسانه های اسلام ستیز غربی تلاشی معنی دار برای نادیده

ادامه مطلب ...

بهترین مشاغل و خدمات شهر خود را ، در سایت نشونه پیدا کنید.

مشاهده سایت نشونه